Ní mór d'Fhoras na Gaeilge breis airgid a chur ar fáil do na hirisí Gaeilge má táthar ag súil go leanfaí leis an chaighdeán atá iontu faoi láthair, más fíor don mhéid atá i dtuarascáil faoi airgeadú na na n-irisí. 

Tuigtear do Nuacht RTÉ/TG4 go maítear sa tuarascáil, a choimisiunaigh an Foras, go mbeidh ciorruithe le déanamh ag na foilseacháin seo mura dtabharfar breis airgid nó maoiniú réadúil dóibh agus gurb é pobal léitheoireachta na Gaeilge a bheas thíos leis i ndeireadh ama.

Bhí trí fhoilseachán a fhaigheann maoiniú ó Fhoras na Gaeilge á meas ag an chomhairleoir Séamus Daltún -Tuairisc.ie, Comhar agus Nós.ie. Luach os cionn €500,000 san iomlán in aghaidh na bliana a fhaigheann na foilseacháin seo ón Fhoras.

Tuigtear go ndeirtear sa tuarascáil go mbíonn na trí fhoilseachán ag brath barraíocht ar obair dheonach agus nach bhfuil go leor airgid acu chun leanacht mar atá siad gan trácht ar fhorbairt. Bíonn siad ag brath go hiomlán ar an deontas a fhaigheann siad ón Fhoras agus deirtear nach féidir leanstan a bheith ag brath ar dhea-thoil.

Tuigtear go ndeir an Daltúnach go bhfuil an tréimhse maoinithe trí bliana, nó ceithre bliana, róghearr agus go mbeadh níos mó cinnteachta ann dá mba rud é gur cúig bliana a bheadh i gceist.

Moltar go gceapfaí oifigeach margaíochta chun seirbhísí a chur ar fáil do na hirisí agus go n-aontófaí scéim fógraíochta le gach roinn rialtais chun a gcuid dualgas faoi Acht na dTeangacha Oifigiúla a chomhlíonadh. Ar ndóigh, níl aon dualagas faoi láthair ar chomhlachtaí poiblí aon fhógraíocht a dhéanamh i nGaeilge ó tharla nach bhfuil aon rialachán chuige sin déanta ag aon Aire Gaeltachta

Séamus Daltún

Tuigtear go ndeirtear go bhféadfadh Tuairisc.ie agus Nós.ie a gcuid acmhainní a roinnt agus teacht le chéile ar aon suíomh idirlín amháin. Admhaíonn an t-údar, áfach, go mbeadh baol ina leithéid de chur chuige do neamhspleáchas na n-irisí agus go mbeadh éagsúlacht tuairimí á gceilt ar an phobal dá bharr. 

Deirtear fosta go bhfuil bearna sa mhargadh faoi láthair mar nach bhfuil nuachtán seachtainiúil clóite i nGaeilge ar fáil sna siopaí. Admhaíonn an t-údar, áfach, gur dócha gur beag rath a bheadh ar a leithéid.

Tuairisc.ie

Deirtear sa tuarascáil go meallann leagan amach tarraingteach Tuairisc.ie go leor daoine agus go bhfoilsítear suas le 100 scéal nua gach seachtain ar an suíomh.  

Tuigtear go ndeirtear sa tuarascáil gur táirge rathúil é Tuairisc.ie agus go bhfuil feabhas ag teacht air gach bliain. Bhí os cionn 90% de na daoine a ghlac páirt i suirbhé sásta le caighdeán iriseoireachta Tuairisc.ie.

Maítear fosta go mbíonn scéalta ag Tuairisc.ie nach mbeadh i mbéal an phobail mura mbeidís ann. Chomh maith leis sin, tuigtear go ndéantar tagairt sa tuarascáil d’obair thaighde atá déanta ag an Dr Kevin Scannell a léiríonn go bhfuil Tuairisc.ie i lár an aonaigh i measc phobal na Gaeilge ar líne.

Moltar na hiarrachtaí atá déanta ag an iris ar líne foghlaimeoirí Gaeilge agus scoláirí daraa leibhéil a mhealladh. Tuigtear, áfach, go ndeirtear go bhfuil easnamh mór ann ó thaobh an mhargaíocht a dhéantar ar an iris.

Comhar

Deirtear sa tuarascáil go bhfuil branda láidir ag Comhar agus go bhfuil scoth na scríbhneoireachta ann. Tá líon na gcóipeanna de Comhar a dhíoltar sna siopaí ag dul i méid gach bliain ach deirtear go bhfuil líon a gcuid síntiúsóirí tite faoi bhun na sprice a leag lucht riartha na hirise amach.

Bíonn an iris ag brath ar shíntiúis len costaiss a ghlanadh, deirtear uarascáil. Deirtear nach bhfuil ag éirí go rómhaith leis an suíomh idirlín augs go gcaithfear tuilleadh poiblíochta a dhéanamh air le cuairteoirí a mhealladh.

Cúis imní d’údar na tuarascála, is cosúil, a laghad scoileanna a bhfuil síntiúis acu le Comhar - níl síntiús bliantúil ach ag dhá mheánscoil a mhaítear.

Tá ag éirí níos fearr le Comhar sna hinstitiúidí triú leibhéil mar a bhfuil na spriocléitheoirí traidisiúnta irise liteartha. Maítear go bhféadfadh níos mó léitheoirí a bheith ag Comhar dá mbeadh fáil níos forleithne air.

Deir an Daltúnach go mbíonn costas €21 ar gach cóip de Comhar - idir mhaoiniú ón Fhoras agus chostas síntiús - rud nach bhfuil inmharthanach, dar leis.

Nós.ie

Maítear sa an tuarascáil go bhfuil a gcuid spriocanna míosúla do na meáin shóisialta sáraithe ag Nós.ie. Cé go moltar Nós.ie as an Ghradam Ceoil a eagraítear ar bhonn bliantúil, cáintear an easpa dul chun cinn atá déanta ag an iris ó thaobh caidrimh le heagraíochtaí a bhíonn ag díol fógraí.

Deirtear fosta go bhfuil Nós.ie ag freastal ar a gcuid spriocléitheoirí ach go bhféadfadh níos mó ábhar físe agus fuaime a bheith ar an suíomh. Cáintear Comhar agus Nós.ie mar nach bhfuil Aip cruthaithe acu go fóill.

Tuigtear go ndeirtear sa tuarascáil go bhfuil deiseanna oiliúna iriseoireachta cruthaithe ag Tuairisc.ie agus ag Comhar ach go ndeir eagarthóir Nó.ies nach bhfuil an t-am ná na hacmhainní acusan scríbhneoirí óga a oiliúint.

Molann an Daltúnach go mbunófaí scéim oiliúna i bpáirt le hollscoileanna áirithe chun tuilleadh ábhar iriseoirí a thraenáil. Maítear sa tuarascáil go bhfuil scoth na Gaeilge le léamh sna trí fhoilseachán.

Foras na Gaeilge, Sráid Amiens, Baile Átha Cliath 

Chuir Séamus Daltún a thuarascáil faoi bhráid an Fhoras na Gaeilge i mí na Nollag seo caite.

Tuigtear nár ghlac an feidhmeannas go hiomlán leis an tuarascáil agus dúirt an Foras le Nuacht RTÉ/TG4 ag deireadh na bliana seo caite go gcuirfear comhairliúchán poiblí ar bun i dtaca leis na meáin Ghaeilge chlóite agus ar líne i mbliana sula socrófar an chéad bhabhta eile de na scéimeanna maoinithe.

I ráiteas a thug siad dúinn tráthnóna, dúirt Foras na Gaeilge go bhfuil siad ag déanamh athbhreithniú faoi láthair ar na scéimeanna atá acy a chuireann tacaíocht ar fáil do na meáin scríofa.

"Faoi láthair, cuirimid cúnamh maoinithe ar fáil do Thuairisc.ie €300,000 sa bhliain; Comhar €120,000 agus Nós €75,000.

Tá sé os cionn ceithre bliana ó rinne Bord Fhoras na Gaeilge cinntí i leith maoiniú le haghaidh na dtrí sholáthróir reatha, agus tá athruithe móra i ndiaidh teacht ar thimpeallacht na meán, idir mheáin shóisialta, mheáin scríofa agus sholáthar ar líne sa tréimhse sin ó bhí 2014 ann, cé nach bhfuil méadú ar bith i ndiaidh teacht ar mhaoiniú Fhoras na Gaeilge san idirlinn."

Dúirt an Foras freisin go mbeidh tuarascáil Shéamuis Daltún agus roinnt tuarascálacha eile á gcur san áireamh acu agus cinntí á ndéanamh acu faoi chúrsaí caiteachais.

Tuairisceoireacht bhreise: Shane Ó Curraighín