Tá díomá ar Ghréasán Marthanóirí Áras Thuama go bhfuil síneadh bliana tugtha ag an Rialtas do Choimisiún Fiosrúcháin na nÁras Máithreacha agus Leanaí lena dtuarascáil dheireanach a réiteach.

Dúirt an tAire Leanaí agus Gnóthaí Óige Katherine Zappone go ndearnadh an cinneadh mar go bhfuil eolas nua tugtha ar láimh don Choimisiún Fiosrúcháin agus go gcaithfidh siad é a scrúdú anois. 

Mhaígh sí nach gcuirfidh an síneadh ama aon mhoill ar na pleananna chun dí-adlacadh fóiréinseach a dheanamh ag suíomh Thuama.

Cuireadh an ceathrú tuarascáil eatramhach ón gCoimisiún faoi bhráid an Rialtais ar maidin.

An tAire Leanaí agus Gnóthaí Óige, Katherine Zappone

Deir an Coimisiún sa tuarascáil go bhfuil díomá orthu faoin laghad cáipéisí atá tugtha ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte dóibh.

Deir siad i gcás Áras an Chaisleáin sa Bhaile Nua i gCo Dhún na nGall nach raibh an Fheidhmeannacht in ann aon cháipéisí faoin mbaint a bhí acu leis an institiúid sin a chur ar fáil agus go raibh orthu cáipéisí a fháil ó Chumann Uchtaithe Naomh Muire i Leitir Ceanainn.

Ón uair a d’fhógair an Rialtas trí mhí ó shin go ndéanfar dí-adhlacadh fóiréinseach ag suíomh Thuama, tá tuilleadh daoine tagtha chomh fada leis an gCoimisiún le heolas faoi na cleachtais adhlactha in institiúidí eile atá a scrúdú acu.

Deirtear i dtuarascáil an Choimisiúin chomh maith go bhfuil sé i gceist suirbhéireacht a dhéanamh ar shuíomh Mhainistir Sheanrois i gCo Thiobraid Árainn mar chuid den fhiosrúchán faoi chúrsaí adhlactha ansin.

Tá an méid a tharla in ocht n-áras déag mórthimpeall na tíre idir 1922 agus 1998 a scrúdú ag Coimisiún Fiosrúcháin na nÁras Máithreacha agus Leanaí.

Go dtí seo, labhair an Coimisiún le 519 duine a raibh cónaí orthu nó a raibh ceangal acu leis na hinstitiúidí atá á scrúdú acu agus táthar le hagallamh a chur fós ar 26 duine eile.

Tá cónaí ar roinnt de na daoine seo i Meiriceá agus déanfar na hagallaimh leo ar nasc Skype.

Tá os cionnn 100,000 leathanach sna cáipéisí a bhaineann leis na hinsitiúidí a scrúdú ag an gCoimisiún.

Arú anuraidh, dheimhnigh an Coimisiún go bhfuarthas táisí leanaí ar shuíomh Áras Máithreacha agus Leanaí Thuama.

Dúirt an Taoiseach Leo Varadkar an mhí seo caite go mbeidh gá le reachtaíocht nua leis an dí-adhlacadh a dhéanamh i dTuaim agus le taisí na leanaí a aithint, más féidir é.

Measann an Rialtas go gcosnóidh an dí-adhlacadh suas le €12 milliún.

Tá Ord Rialta Bon Secours a bhí i bhfeighil an ionaid i dTuaim idir 1925-1961 ag tairiscint €2.5 milliún den chostas seo.

Dúirt an tAire Zappone go bhfoilseofar tuarascáil eatramhach mhionsonraithe faoi na socruithe adhlactha ag na hinstitiúidí ar fad faoi 15 Márta i mbliana agus go gcuirfear an tuarascáil dheireanach chur faoi bhráid an Rialtais ar 17 Feabhra 2020.