Teanga Chomharthaíochta na hÉireann

Is teanga atá i dTeanga Chomharthaíochta na hÉireann (ISL) a d'fhorbair an Pobal Bodhar ionas do bhféadfadh siad cumarsáid a dhéanamh lena chéile agus leis an gcuid eile den tsochaí.

Tá na teangacha comharthaíochta difriúil óna chéile fud fad na cruinne. In aineoinn go bhfuil roinnt cosúlachtaí eatarthu, tá gach teanga uathúil dá dtír féin. Sa Bhreatain úsáideann siad BSL, úsáidtear ASL i Meiriceá, agus mar sin de. 

Rudaí le cur san áireamh agus tú ag úsáid teanga chomharthaíochta: 

 - Déan cinnte nuair atá tú ag comharthaíocht láimhe go bhfuil an duine atá tú i mbun cumarsáide leo ábalta d'aghaidh agus do lámha a fheiceáil go soiléir. 

-  Is teanga difriúil é ISL le hais an Bhéarla. Nuair atá tú ag déanamh comharthaíocht láimhe ar d’ainm, i mBéarla deireann tú  "My name is…"  ach san ISL an comharthaíocht láimhe a úsáideann tú ná; "My name (agus litrigh na litreacha i d’ainm)" Ní úsáidtear an focal "is", san ISL.

Foghlaim conas d’ainm a dhéanamh ag úsáid teanga chomharthaíochta.

Anseo déanann Laura comharthaíocht láimhe do "My name…".  "My" atá sa chéad phictiúr agus is gníomh amháin atá sa chéad dhá phictiúr eile don chomharthaíocht "name".

Ansin tá ort do ainm a litriú ag úsáid aibítir an ISL: 

Send us pictures or videos of what you have done. Ask your parents to help you send them to rte.ie/learn

Cluichí

Léigh mo Liopaí

 An dúshlán a bhaineann leis an gcluiche seo ná aird a dhíriú ar an gcaoi a labhraíonn daoine agus ar an gcaoi go mbogann siad a mbéal agus focail éagsúla á rá acu. Gheobhaidh muid tuiscint anseo ar an tábhacht a bhaineann le focail a fhuaimniú go soiléir.

  • Cluiche atá anseo do 2 imreoirí ag an am.
  • Ba chóir do gach imreoir liosta focal agus abairtí seafóideacha a bheith acu go bhfuil siad chun a rá lena chéile.
  • Ba chóir don duine atá ag léamh beola, cluasáin a chaitheamh le ceol ag seinm, ar fhaitíos go mbeadh na focail á chogarnaí os ard ag an té atá ag iarraidh a bheith ag déanamh lán béil de gach focal.
  • Suí díreach os comhair a chéile. 
  • Bíodh sprioc ama agaibh do gach seal.
  • Faigheann tú pointe do gach focal nó frása atá i gceart agat. 

Agus an cluiche thart bíodh comhrá agaibh faoi na ceisteanna seo a leanas - 

  • An raibh focail áirithe níos deacra ná cuid eile? 
  • Conas go bhféadfadh siad a bheith níos éasca – ag labhairt níos moille, ag féachaint níos cúramaí? 
  • Ar chabhraigh sé leat an dreach a bhí ar aghaidh do pháirtí a léamh?

Teileafón  

Tá sé deacair do chách a bheith ag éisteacht le duine éigin atá ag cogarnach, is cuma faoina gcumas éisteachta.  Feiceann muid leis an gcluiche seo an tábhacht a bhaineann le focail a rá go soiléir nó b'fhéidir go gcloisfeadh daoine an rud mícheart.   

Is ea is fearr é más féidir le go leor daoine an cluiche seo a imirt, mar sin iarr ar do chlann ar fad a bheith páirteach.

  • Suíonn na himreoirí i líne nó i gciorcal. 

  • Deireann an chéad imreoir abairt i gcogar isteach i gcluas an duine atá lena dtaobh.

  • Cuirtear an cogar i gcluas gach imreoir, ó dhuine go duine, chomh fada leis an duine deiridh.

  • Deireann an duine deiridh an abairt os ard. Seans maith go bhfuil athrú mór ar an abairt a bhí ann ag an tús. 

Searáidí 

Ins an chluiche seo beidh tú ag díriú ar do chomharthaíocht choirp a úsáid agus ar bhealaí eile chun tú féin a chur in iúl nuair nach bhfuil cead agat labhairt os ard. 

Cluiche a chur ar bun: 

Faigheann gach duine 3 phíosa páipéir agus scríobhann siad síos scannán, clár teilifíse, leabhar nó amhrán (do dheartháireacha nó deirfiúracha beaga, is féidir leo rud éigin simplí mar ainmhí a dhéanamh) Fill iad ionas nach féidir le haon duine na rudaí atá scríofa a fheiceáil agus cuir isteach i mbabhla iad don fhoireann eile.  

Úsáid stopuaireadóir nó rud éigin chun am a chur ar imreoirí.

Conas é a imirt:

  • Pioc amach píosa páipéir. Déan comhartha le do fhoireann faoin téama a bhaineann le do ábhar - scannán, leabhar, amhrán (féach thíos do na gluaiseachtaí éagsúla)

  • Taispeáin cé mhéad focail atá sa teideal tríd an méid céanna méara a chur in airde. 

  • Cuir méara in airde chun a thaispeáint cén focal atá tú chun a dhéanamh ar dtús m.sh. má tá tú ag tosnú leis an dara focal sa teideal, ardaigh dhá mhéar.

  • Déan iarracht na focail a léiriú. 

  • Ba chóir don fhoireann eile súil a choinneáil ar an am agus stad a chur leat nuair atá an t-am thuas. 

  • Faigheann tú pointe gach uair go n-oibríonn do fhoireann amach cén searáid a bhí ar siúl agat. 

  • Cuimhnigh – níl cead cainte ná a bheith ag déanamh torainn!!

Gluaisteachtaí Searáide

  • Scannán - lig ort féin go bhfuil sean cheamara scannáin á thochras agat.
  • Amhrán - leag lámh amháin ar do chliabhrach agus lig ort féin go bhfuil amhrán á chanadh agat.
  • Leabhar – Cuir do lámha le chéile agus oscail do bhosa ar nós go bhfuil leabhar á oscailt agat.
  • Clár teilifíse - tarraing cearnóg san aer chun teilifís a léiriú.
  • Nuair atá focal ceart ráite ag duine dírigh do mhéar orthu agus sméid do cheann. 
  • Má tá d'fhoireann gar don fhreagra ceart a fháil, déan na lámha a oibriú ar nós 'gabh i leith’ chun le leanfaidís ag buille faoi thuairim. 

Cuirigí grianghraif chugainn don méid atá déanta agaibh.  Iarraigí ar bhur dtuismitheoirí cabhrú leat iad a sheoladh chugainn.