10 Rialacha chun tú a choinneáil sábháilte agus sásta ar an idirlín:

1) Ná foilsigh do chuid sonraí pearsanta riamh cosúil le do ainm iomlán, seoladh, uimhir fóin, ainm  na scoile nó ionad oibre tuismitheora.

2) Ná úsaíd ríomhaire ach amháin nuair atá duine fásta in aice láimhe. 

3) Labhair le duine fásta má thagann tú trasna ar aon rud a ghoilleann ort, a scanraíonn tú nó a chuireann as duit.

4) Ná seol pictiúr riamh chuig aon duine nach n-aithníonn tú nó nár casadh ort cheana. Má tá tú ag seoladh picitiúir chuig dlúthchara nó duine gaoil, déan cinnte go dtugann do thuismitheoirí cead duit é a sheoladh.

 

5) Ná déan coinne chun bualadh le duine a casadh ort ar an idirlíon riamh, fiú má bhraitheann tú gur cairde maith sibh agus gur duine an-deas atá iontu. 

6) Úsáid meascán de litreacha, uimhreacha agus siombailí in aon phasfhocal atá agat, ionas go mbeidh sé deacair é a oibriú amach. Ná tabhair do phasfhocal riamh do aon duine ach amháin do thuismitheoirí.  

7) Ná íoslódáíl aon rud ón idirlíon gan cead a lorg ar dtús ó do thuismitheoirí. D'fhéadfadh sé a bheith contúirteach chomh maith le dochar a dhéanamh don ríomhaire.

8) Ná bí i mbun cumarsáide riamh le cyberbhulaithe, abair le tuismitheoir é má bhionn duine éígin gránna leat ar líne, nó má tá said ag cur as duit.

9) Ná bí páirtech sa cyberbhulaíocht.  Ná bí ag rá rudaí gránna agus urchóídeach lena chéile. Conas a bhraitheadh tusa dá mbeadh na focla sin ráite leatsa?

10) Ná ceannaigh aon rud ar líne gan cead a fháil roimh ré ó do thuismitheoirí 

Fiosraigh webwise.ie do eolas spraoiúíl faoi chonas fanacht sábháilte ar líne. 

Cuirigí grianghraif chugainn don méid atá déanta agaibh.  Iarraigí ar bhur dtuismitheoirí cabhrú leat iad a sheoladh chugainn.

Tráth Na gCeist

Agus na rialacha sábháilteacht idirlín fós san áireamh, seo roinnt ceisteanna chun a mheas cé chomh hábalta agus atá sibh ag cuartú fíricí spraoi ar an idirlíon: 

  • Cé acu is sine, Brú na Bóinne nó Pirimidí Giza?
     
  • De réír an finscéal Éireannach cérbh í Banríon na bhFoghlaithe Mara?
     
  • I gcén tír atá cathair Timbuktu?
     
  • Tá gach gairéadach fireann nuair a rugtar iad.  Fíor nó Bréagach?
     
  • Cad is narbhal ann?

Jócanna

Why don't mummies go on holidays?
– They’re afraid to relax and unwind!

What music do mummies listen to?
- Wrap

What did the shark say after he ate the clownfish?
- Ew, that tasted a little funny. 

Cuirigí grianghraif chugainn don méid atá déanta agaibh.  Iarraigí ar bhur dtuismitheoirí cabhrú leat iad a sheoladh chugainn.

Answers:  1) Newgrange 2) Gráinne Maol /Granuaile / Grace O' Malley 3) Mali 4) True 5) A whale