Is clár faisnéise lánfhada i nGaeilge do TG4 é Ag Taisteal Siar a dhéanann iniúchadh ar oidhreacht shaibhir cheoil phobal an Lucht Siúil in Éirinn - pobal atá ina fhórsa lárnach i gceol na tíre le céadta bliain agus go háirithe ó bhorradh na mbailéad sna 1960idí.
Bunaithe ar thraidisiún láidir béaloidis, amhránaíochta agus scéalaíochta, tá ról ríthábhachtach ag ceol an Lucht Siúil i bhféiniúlacht chultúrtha na hÉireann, ag caomhnú a stair agus ag dul i bhfeidhm ar ghlúine iomadúla ceoltóirí.
Le hagallaimh phearsanta agus léirithe cumhachtacha, tugann Ag Taisteal Siar le chéile grúpa eisceachtúil ceoltóirí lena n-áirítear Kathleen Keenan, Sarah Dunne, Sharyn Ward, Niamh Dunne agus Steo Wall, chomh maith le filíocht bhunaidh scríofa ag Martin Warde. Trí cheol agus machnamh, tugann an scannán léargas tumthach ar thraidisiún beo atá fós ag forbairt, agus tugtar ómós ann d'fhinscéalta ar nós Pecker Dunne, Maggie Barry agus Johnny Doran. Léirítear a dtionchar freisin trí cheoltóirí comhaimseartha ar nós Liam Ó Maonlaí agus Damien Dempsey, rud a léiríonn snáithe saibhir ach nach mbíonn aitheanta go minic i gceol na hÉireann.
Mar a deir Sarah Dunne, "Music was the trade of the Dunne people… if you’re shy or ashamed, you’ll starve to death."
Mar a deir Steo Wall, "People are slowly understanding the impact Travellers have had on Irish music and Irish culture." Déanann an scannán iniúchadh freisin ar na hathruithe sóisialta a mhúnlaigh an traidisiún seo, nuair a d’athraigh an t-aistriú ó shaol fánaíochta go cóiríocht shocraithe an chaoi a dtugtaí ceol agus scéalta anuas ó ghlúin go glúin.
Sa lá atá inniu ann, tá ceol an Lucht Siúil ag forbairt arís, le mná ag teacht chun cinn mar ghuthanna láidre sa traidisiún. Ag taisteal ó Bhaile Átha Cliath go hIarthar na hÉireann agus go Londain, leanann an scannán na ceoltóirí atá ag iompar na hoidhreachta seo ar aghaidh, ag cinntiú go bhfanann glór an Lucht Siúil lárnach i bhféiniúlacht chultúrtha na hÉireann.
Ag Taisteal Siar, Dé Domhnaigh, 5 Aibreán 2026 ar TG4 agus TG4.ie
