Ar an gclár, Tús Áite ar RTÉ Raidió na Gaeltachta, bhí colún raidió ó fhear atá ag tiontú i dtreo na hÚrcráinise cosúil le go leor eile.

Tá ionradh na Rúise ar an Úcráin tar éis borradh a chur faoi úsáid agus foghlaim na hÚcráinise, agus baill de phobal na tíre ag iarraidh cúl a thabhairt do chultúr agus do thionchar na Rúise. Duine acu siúd atá tar éis casadh i dtreo na hÚcráinise is ea Vlad Ned (Scriptscríbhneoir, Údar & Eagarthóir), atá lonnaithe i gCív.

Tá éabhlóid fada agus spéisiúl ag cúrsaí teanga i mo theaghlach. Is as tuaisceart na hÚcráine do m'athair – rugadh é gar don teorainn leis an mBealarúis, sa zón ar scaradh amach é ina dhiaidh sin tar éis tubaist Chernobyl. Chaith mo mháthair a hóige ar dtús sa deisceart, agus ansin in oirthear na hÚcráine, ceantar a bhí faoi thionchar na Rúise go traidisiúnta. Is dócha gurbh í an focal is cruinne chun cur síos a dhéanamh ar mo chúlra teangan ná 'dá-theangach’. Ag tús na mílaoise labhraímar Rúisis don chuid is mó inár saol laethúil, ní toisc gur theastaigh uainn, ach gur sin mar a bhí cúrsaí in oirthear na hÚcráine, i Kharkiv. Bhí an Rúisis níos forleithne. Ach ní raibh fadhb againn riamh aistriú go Úcráinis nuair a labhair duine linn í.

We need your consent to load this rte-player contentWe use rte-player to manage extra content that can set cookies on your device and collect data about your activity. Please review their details and accept them to load the content.Manage Preferences


Níos déanaí, bhí mé ag staidéar agus ag cónaí i gCív, agus is féidir a rá go bhfuil an chathair seo níos dátheangaí fiú. Tagann daoine anseo ón Iarthar ina bhfuil an Úcráinis in uachtar agus ón oirthear ina bhfuil an Rúisis in uachtar. Ag an am céanna, thosaigh mé ag cuir spéise i gcultúr agus stair na hÚcráine agus i nithe eile a bhaineann lenár dtír. Spreag seo mé leis an Úcráinis a úsáid níos minicí.

De réir a cheile chuaigh comhthéacsanna intinne agus polaitiúla eile i bhfeidhm orm freisin. Ó 2004 tá céimeanna deacra i dtreo féin riail glactha ag ár dtír scata uair. Agus i rith an tréimhse sin thosaigh an Rúis á iompar fhéin ar nós stát barthartha cóilíneach. I rith dhá réabhlóid – i 2004 agus i 2013/2014 – chuir an Rúis chun cinn a leagan fhéin de scéal na hÚcráine. Mhaígh siad nach stát neamhspléach muid agus nár chóir dúinn conair na hEorpa a shiúil. Chríochnaigh réabhlóid 2013-2014 le lámhachadh agus marú breis agus 100 duine i gcearnóg an Maiden.

We need your consent to load this rte-player contentWe use rte-player to manage extra content that can set cookies on your device and collect data about your activity. Please review their details and accept them to load the content.Manage Preferences


Ansin chuir an Rúis tús le cogadh in oirthear na hÚcráine. Inniu is ionradh amach is amach atá ann. Dár ndóigh, ag a leithéid d’am, teastaíonn ó dhuine ar bith a bhfuil meabhair ann, gan baint ná páirt a bheith aige le rud ar bith Rúiseach an oiread agus is féidir. Ní fhaca mé riamh an oiread daoine atá ag tabhairt cúl le teanga, cultúr agus comhthéacs na Rúise is atá feicthe agam tar éis Feabhra na bliana seo.

Cónaíonn roinnt de mo chairde i Kharkiv, ceantar ina labhraítear Rúisis go traidisiúnta. Ach fiú iad siúd nach bhfuil bhfuil labhairt na hÚcráinise iontach láidir acu, tá siad tar éis aistriú go dtí an Úcráinis ar na meáin shóisialta agus i téacs theachtaireachtaí. Chuir duine de mo chairde ó Kharkiv, cathair ina bhfuil an Rúisis in uachtar, tús le ranganna Úcráinise saor in aisce d’fhostaithe ina chomhlacht. Seo in ainneoin nár shil sé roimhe seo go raibh ceist na teanga tábhachtach. Go tobann, bhí ceist na teanga pearsanta do go leor daoine.

We need your consent to load this rte-player contentWe use rte-player to manage extra content that can set cookies on your device and collect data about your activity. Please review their details and accept them to load the content.Manage Preferences


Inniu, déanaim cumarsáid i Úcráinis cuid den am le mo bhean céile agus fiú le mo thuismitheoirí. Táim tar éis aistriú go hiomlán go Úcráinis i gcóir scríbhneoireacht agus óráidí poiblí. Aistrim fós go Rúísis uaireanta ar mhaithe leis an gcainteoir eile ach táíi ag labhairt Úcráinise an oiread agus is féidir. Táim cinnte de go bhfuil go leor daoine eile á dhéanamh seo freisin.

Tá an cárta teanga a imirt ag an Rúis leis na gcéadta bliain, ag iarraidh fáil réidh le tréithe náisiúnta na gcríocha a bhí faoina smacht. I stair ár dá stát, bhí iliomad ócaid nuair a chuir an Rúis cosc ar an Úcráinis, nó nuair a chuir siad srianta ar an teanga, nuair a mhaigh siad gur náisiún amháin muid, nuair a rinne siad iarracht státas na hÚcráinise a ísliú go teanga na dtuathánach.

Inniu tá tuiscint á fháil ag a lán de mo chomhthírigh ar thábhacht a dteanga dúchais, a gcultúr agus a stair. Faraoir, tá praghas ard le híoc as seo. Ach is fearr go déanach ná choíche.