Tonight  at 9.30 on TG4, Síle Seoige brings the topic of miscarriage from the darkness and into the light. Why are we still silent around the topic and how can we change this?

Déanann Síle Seoige cíoradh ar an gcumha, ar an ábhar dóchais agus éadóchais, a airíonn daoine dá dtarlaíonn breith anabaí, agus ar an racht a bhíonn le ligean acu.  Tá fúithi deireadh a chur leis an tost  a ghabhann le tocht a dhéanamh i ndiaidh an linbh, le cultúr an chiúnais agus na bailbhe maidir le huafás a fhulaingíonn go leor.

Sa chlár faisnéise aon uair a chloig amháin seo, buaileann údar an chláir, Síle Seoige, craoltóir agus máthair, le mná, lánúineacha, dochtúirí agus soláthraithe seirbhíse d'fhonn gnéithe liachta, mothúchán, síceolaíochta agus socheolaíochta de bhreitheanna anabaí a fhiosrú ionas gur fearr an tuiscint a bheadh ag an bpobal i gcoitinne.

I rith na bliana 2019, shocraigh Síle go ligfeadh sí an scéal faoi pháiste a chailleadh ina cás féin ar ardán dá cuid ar na meáin shóisialta agus is mór a chuaigh ar tharla dá bharr i gcion uirthi; deir sí gur tháinig "rabharta" freagraí ó dhaoine a raibh ar tharla amhlaidh dóibh féin.  B'in é a chuir fonn ar Shíle tús a chur le "comhrá náisiúnta" faoi bhreith anabaíochta.  Meastar go dtarlaíonn 14,000 breith anabaí do mháithreacha na hÉireann gach bliain agus gur breith anabaí an toradh a thagann ar  thuairim is 20% de gach cás toirchis; ina ainneoin sin, is ina dtost go hiomlán a dhéanann an chuid is mó de na daoine dá dtarlaíonn seo tocht i ndiaidh an linbh.

Déanfaidh Síle, mar aon le mná eile dá leithéid de chuid na hÉireann, plé go hoscailte ar bhreith anabaí agus ar an lorg a fhágann sé ar an saol acu.  Tugann sí turas tochtmhar na tíre ar cuairt chuig roinnt de na mná agus de na lánúineacha seo, cuid mhór acu nár labhair go poiblí cheana faoina gcás féin.  Téann sí chuig Ospidéal Máithreachais Choláiste na hOllscoile i gCorcaigh mar a bhfuil Meitheal Taighde maidir le Breith Anabaí ar bun agus chuig clinic Beacon Care Fertility and Neo-Fertility chun na roghanna cóireála a bheadh aici féin anois a fhiosrú sula ndéanann sí socrú ina leith.

In Ard Mhacha, labhraíonn Bernadette Morris, ceoltóir agus bean scannán, faoi dhá bhreith anabaí agus faoin gcaoi ar bhraith sí féin agus Peter, a fear pósta, go raibh siad gan duine a bhféadfaidís labhairt leo.  Rinne sí amhráin leis an racht cumha a scaoileadh, tocht a bhí á dhéanamh ina thost go dtí sin.

Insíonn Joanna Donnelly, duine de na meitéareolaithe is iomráití in Éirinn, faoina taithí féin ar bhreith anabaí agus faoin bhfulaingt choscrach, ó thaobh na colainne agus na mothúchán, a ghabhann scaradh le duine clainne.  Leagann sí béim ar an toradh millteach a fhéadann a bheith aige sin ar an máthair go fadtéarmach agus tá sí lánchinnte nach bhfuil teorainn ar bith leis an dochar a thagann ón tost.

Casann Síle le Oonagh agus Brian Murphy i mBaile Átha Cliath atá ag súil leis an gceathrú páiste.  Ó tharla cúig bhreith anabaí roimhe seo, tar éis 17 seachtaine i gcás amháin, tá Oonagh suaite ag imní agus tá sí féin agus an mheitheal cúraim in Ospidéal an Rotunda ag déileáil leis sin trí sheisiúin comhairleoireachta agus le teiripe léiriúcháin. Buaileann Síle le Oonagh ó thráth go chéile i rith na tréimhse toirchis go bhfeictear cé mar atá ag éirí léi féin agus leis an bpáiste.

Scéal cráite cás Rosanna Davison a d'fhulaing 14 breith anabaí agus insíonn sí do Shíle faoin gcaoi a ndeachaigh seo i bhfeidhm ar a sláinte mheabhrach agus fiú amháin ar an bpósadh.  Nuair nár éirigh léi páiste a iompar níos mó ná dhá mhí, shocraigh sí féin agus Wes, a fear céile, cailín beag a bheith acu le máthair ionaid.  Bhí siad sona sásta ina dtuismitheoirí ar an naíonán nuabheirthe agus ba mhór an t-ionadh, tar éis cúpla mí de sin, a fháil amach go raibh Rosanna torrach go nádúrtha agus iad ag súil le cúpla – bhí an tréimhse toirchis ag dul ar aghaidh go breá.  Is dóigh le Rosanna gur chuidigh só agus sonas an tsaoil, saor ó strus, leis sin.

Rosanna agus Síle

Jennifer agus Paudie Ó Dubhgáin a ritheann Grúpa Tacaíochta Breitheanna Anabaí Chorcaí.  Insíonn siadsan do Shíle gur easpa seirbhísí tacaíochta do lánúineacha a d'fhulaing breith anabaí a spreag iad chun an grúpa a bhunú sa bhliain 2018.  Tá triúr clainne acu féin agus is rómhaith a thuigeann siad nach bog réidh a thagann an tuismitheoireacht ó tharla sé chás anabaíochta dóibhsean le himeacht na mblianta.  Is dóigh le Paudie go mbíonn an t-athair, chomh maith leis an máthair, i gcall seirbhís tacaíochta atá slán rúnda, áit a dtabharfaí cluais dóibh agus a dtuigfí a gcás.

Níor labhair Angela Bourke, an t-údar cáiliúil, go poiblí roimhe seo faoi bhreitheanna anabaí a tharla di féin agus í i dtús shaol an léinn i rith na 1980idí.  Ní raibh aon chlann ó shin uirthi agus cuireann sise dearcadh eile i láthair nuair a insíonn sí gur bhain sí an-taitneamh as an saol agus go mbaineann i gcónaí ainneoin nach raibh páistí aici.

Tá an tOllamh Keelin O'Donoghue i gceannas ar mheitheal in Ospidéal Máithreachais Choláiste na hOllscoile i gCorcaigh atá i mbun ceannródaíochta maidir le taighde ar an toradh a bhíonn ag breith anabaí ar mháthair agus ar na roghanna cóireála is féidir a chur ar fáil i gcásanna faoi leith.  Le linn di a dtarlaíonn ó thaobh cúrsaí liachta a mhíniú go caolchúiseach do Shíle, leagann sí béim freisin ar an tábhacht atá leis an aire a thugtar don bhean tar éis dá leithéid seo tarlú.  Is é tuairim Keelin gur minic dea-thoradh ar thoircheas ina dhiaidh sin ag brath ar an gcineál aire a thugtar don bhean an tráth sin.Buaileann Síle leis an Dr Bart Kuczera i gclinic torthúlachta Beacon CARE agus tugann seisean míniú soiléir go neamhbhalbh ar an gcontúirt a bhaineann le hiarrachtaí páiste a bheith ag bean ó bhíonn sí 40 bliain caite.  Míníonn seisean go bhfuil toirchiú IVF ar cheann de na roghanna cóireála is fearr atá ag mná ar mian leo páiste a bheith acu an tráth sin dá saol.

Sa chlinic Nuathorthúlachta, cuireann an Dr Phil Boyle modh eile os a comhair atá beagán éagsúil leis sin, cur chuige nach mbaineann cur isteach chomh géar céanna leis ach a chuidíonn le lánúineacha ar mian leo páiste a bheith acu nuair atá 35 bliana slán acu.  Is rogha an cur chuige seo, lena mbaineann brostú hormóin agus faire ar an gcúrsa míostúcháin, ag bean nár mhian léi tabhairt faoi thoirchiú in vitro.

D'fhonn na roghanna ar fad a chíoradh, casann Síle le Helena Tubridy, cóitseálaí torthúlachta, a chuidíonn léi iarracht a dhéanamh glacadh lenar tharla go dtí seo agus teacht ón tocht.  Teiripe de chineál corraitheach atá anseo a mbíonn an-leas aisti ag mná nach furasta dóibh próiseáil a dhéanamh ar gach a bhfuil á mhothú tar éis do bhreith anabaí tarlú.

Léirithe Thír Eoghain do TG4

Craolfar Síle Seoige: Deireadh Tochta ar TG4 ag 9.30 i.n. Dé Céadaoin, an 7 Aibreán 2021.