Tá an file mór le rá Máire Mhac an tSaoi tar éis bháis. Bhí sí 99 bliain d'aois - ar aon aois leis an Stát, mar a deireadh sí féin.

Bhí Máire Mhac an tSaoi ar dhuine de na filí Gaeilge ba thábhachtaí sa dara leath den chéad seo caite.

Cé go raibh sí i mbun pinn óna hóige níor foilsíodh an chéad chnuasach filíochta léi, Margadh na Saoire, go dtí an bhliain 1956.

Moladh an saothar go hard, go háirithe an dán grá - nó collaíochta - Ceathrúintí Mháire Ní Ógáin, ar léir ón gcéad cheathrú chomh snasta, soiléir agus gonta agus a bhí an file in ann mothcháin a chur in iúl agus í ag tarraingt ar an traidisiún dúchais i gcónaí:

"Ach a mbead gafa as an líon so –

Is nár lige Dia gur fada san –

B'fhéidir go bhfónfaidh cuimhneamh

Ar a bhfuaireas de shuaimhneas id bhaclainn" ...

Tá Codladh an Ghaiscígh (1973), An Galar Dubhach (1980) agus An Cion go dtí Seo (1987) i measc na nduanairí eile léi a foilsíodh i gcaitheamh a saoil.

Máire Mhac an tSaoi

I mBaile Átha Cliath a rugadh Máire Mhac an tSaoi. Ghlac a hathair, an Béal Feirsteach Seán Mac an tSaoi, páirt in Éirí Amach na Cásca. Duine de bhunaitheoirí Fhianna Fáil a bhí ann agus bhí sé ina Aire Airgeadais i Rialtas De Valera.

Scoláire Gaeilge mór le rá ab ea a huncail, an Moinsínseoir Pádraig de Brún, agus chaith sí go leor dá hóige ina theachsa i nDún Chaoin.

Éigseach ildánach a bhí Máire Mhac an tSaoi. Chomh maith lena duanaireacht féin, d'fhoilsigh sí ábhar acadúil ar fhilíocht na nGael sa seachtú haois déag (1946) agus ar na cosúlachtaí idir fhilíocht na Gaeilge agus fhilíocht chlasaiceach na Gréige (1988).

Bronnadh Gradam O'Shaugnessy uirthi as a cuid filíochta i 1988.

Bhí suim aici riamh i bpearsana na bhfilí agus scríobh sí úrscéalta gairide faoi Phiaras Feiritéar agus Ghearóid Iarla agus í amach sna blianta.

Cháiligh Máire Mhac an tSaoi mar abhcóide agus ba í chéad bhean in Éirinn ar glaodh chun an bharra í. Chaith sí seal ina taidhleoir ar son na tíre seo sa Fhrainc, sa Spáinn agus sna Náisiúin Aontaithe.

Ceapadh ina Saoi in Aosdána í i 1996 ach d'éirigh sí as an bhliain dar gcionn nuair a ceapadh an scríbhneoir Francis Stuart ina Shaoi. Bhí sí tar éis cur in aghaidh a cheapacháin mar go raibh Francis Stuart ina chraoltóir raidió sa Ghearmáin le linn réimeas na Naitsíoch.

Máire Mhac an tSaoi

Bhí Máire Mhac an tSaoi pósta ag an bpolaiteoir agus scríbhneoir Conor Cruise O'Brien a cailleadh sa bhliain 2008.

File í Máire Mhac an tSaoi a thug glór do mhná in Éirinn sa chéad seo caite agus a ndeachaigh a healaíon agus a hintleacht araon i gcion ar bhanfhilí eile a tháinig suas ina diaidh - leithéidí Nuala Ní Dhomhnaill, Biddy Jenkinson agus Eiléan Ní Chuilleanáin.

I ráiteas tráthnóna, dúirt an tUachtarán Michael D Higgins gur dhuine dár scríbhneoirí ab éirimiúla í Máire Mhac an tSaoi agus gur chuir a chuid filíochta go mór le saol cultúrtha na hÉireann.

Scríbhneoir bisiúil a raibh fíorghrá aici don Ghaeilge agus do mhuintir na Gaeltachta ab ea í, a dúirt an tUachtarán.

Maireann a clann Patrick agus Margaret, a leasiníon Fedelma agus go leor gaolta eile.