Deirtear i dtuarascáil bhliantúil an Choimisinéara Teanga Rónán Ó Domhnaill gur bhain bunáite na ngearán a rinneadh leis in 2020 faoi chúrsaí Covid-19, gur bhain siad le modhanna cumarsáide éagsúla chun eolas a chur ar fáil don phobal.

Deirtear gur sciar suntasach de na gearáin na córais idirghníomhacha a bunaíodh chun clárú nó chun iarratais a dhéanamh ar líne.

Bhain cuid shuntasach de na gearáin le dhá leabhrán a sheol an Roinn Sláinte agus an Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta chuig gach teach sa Stát anuraidh.

Deir an Coimisinéir Teanga gur cosúil gur sháraigh an dá Roinn an dualgas reachtúil toisc nár táirgeadh leabhrán dátheangach in am trátha.

Ní raibh socruithe sásúla i bhfeidhm sna ranna sin chun a chinntiú go gcomhlíonfaí an dualgas reachtúil i gcás práinne, a deir sé.

Nuair a d'fhiosraigh an Coimsinéir Teanga an scéal, thug an Roinn Sláinte le fios go raibh "leabhrán eolais i nGaeilge a bhain le Covid-19 á ullmhú, go raibh i gceist go scaipfí ar gach teach sa Ghaeltacht é, agus go raibh sé dearbhaithe ag an bPost go raibh ar a chumas é sin a dhéanamh:

"Dheimhnigh an Roinn go raibh an leagan Béarla á eisiúint go náisiúnta de bharr go raibh práinn ag baint leis ach go raibh an leagan Gaeilge curtha chuig an gclódóir faoin tráth sin.

"Mhínigh m'Oifig an dualgas atá ann aon chumarsáid i scríbhinn leis an bpobal i gcoitinne a dhéanamh go comhuaineach i ngach ceann de na teangacha oifigiúla.

"Thug an Roinn le fios dúinn go ndáilfí an leagan Gaeilge den leabhrán ar gach teach sa Stát tamall i ndiaidh an leagain Béarla. Rinneadh sraith gearán le m'Oifig nuair a fuarthas an leagan Béarla agus cuireadh in iúl d’aon duine a rinne teagmháil linn go mbeadh leagan Gaeilge á chur ar fáil."

I dtaca leis an Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta de, rinneadh gearáin leis an gCoimisnéir Teanga gur i mBéarla amháin a bhí an leabhrán eolais 'Community Call' á sheoladh chuig gach teach sa Stát.

Agus an scéal á fhiosrú ag Rónán Ó Domhnaill, dhearbhaigh an Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta gur foilsíodh an leabhrán Béarla ar an 6 Aibreán 2020 agus go raibh an t-aistriúchán Gaeilge ar fáil ar an 10 Aibreán.

Mhaígh an Roinn, áfach, nach mbeadh an leabhrán Béarla agus an t-eolas tábhachtach a bhí ann faighte ag teaghlaigh go ceann seachtaine ní ba dhéanaí dá bhfanfaí ar leagan dátheangach den leabhrán:

"Chreid an Roinn go raibh sé ríthábhachtach an tsoiléireacht agus an t-eolas a sholáthar do theaghlaigh a luaithe agus ab fhéidir sna cúinsí a bhí ann."

Deirtear gur dhearbhaigh an Roinn don Choimisinéir Teanga gur thuig siad na hoibleagáidí Gaeilge atá orthu faoi Acht na dTeangacha Oifigiúla maidir le haon fhoilseachán clóite den chineál céanna a chur ar fáil amach anseo.