Bhain ceann as gach cúig ghearán a rinneadh leis an gCoimisinéir Teanga Rónán Ó Domhnaill anuraidh le Covid-19.

Deirtear i dtuarascáil bhliantúil an Choimisinéara Teanga a foilsíodh inniu gur bhain formhór na ngearán sin le modhanna cumarsáide leis an bpobal a bhí i mBéarla amháin - leabhráin eolais, suímh idirlín agus fógraíocht ina measc.

Tugann an Coimisinéir Teanga le fios, áfach, nach bhféadfaí go leor de na gearáin a fhiosrú go foirmiúil mar nach leor méid na seirbhísí a chaithfear a chur ar fáil trí Ghaeilge faoi Acht na dTeangacha Oifigiúla.

Go neamhbhalbh a chuireann Rónán Ó Domhnaill a mhíshásamh faoin scéal seo in iúl:

"Léiríonn na figiúirí sa tuarascáil bhliantúil nuair ba thábhachtaí agus ba phráinní an tseirbhís nó an t-eolas ón Stát gur lú an seans go gcuirfí ar fáil as Gaeilge í.

"Bhraith go leor de na daoine a rinne teagmháil le m’Oifig go raibh imeallú á dhéanamh ar lucht labhartha na Gaeilge tráth is gá an pobal ar fad a thabhairt le chéile in iarracht chomónta.

"Níor cheart beagán a dhéanamh de na dúshláin ollmhóra atá roimh an Stát in aimsir Covid-19 ach níor cheart go mbeadh coimhlint idir na gníomhartha tromchúiseacha náisiúnta atá idir lámha agus dualgais i dtaca le cearta teanga."

Tá Rónán Ó Domhnaill ag éileamh ó ceapadh é ina Choimisinéir Teanga seacht mbliana ó shin go gcuirfí bonn níos láidre agus níos leithne faoin Acht Teanga agus tá sé le tuiscint óna ndeir sé sa tuarascáil bhliantúil nach bhfuil aon ghlacadh aige leis an moill:

"Léiríonn na gearáin a rinneadh leis an Oifig anuraidh arís eile an gá le hAcht Teanga neartaithe chun seirbhís níos fearr trí Ghaeilge a fháil ón Stát. Tá súil go dtosóidh an Bille Teanga leasaithe á dhéanamh sin ach é a bheith achtaithe."

Deirtear sa tuarascáil chomh maith gur thug Oifig an Choimisinéara Teanga ceithre imscrúdú fhoirmiúla chun críche le linn 2020.

Bhain péire acu le Covid -19.

Maítear gur léirigh imscrúdú amháin gur sháraigh an Roinn Oideachais an tAcht Oideachais nuair a cinnneadh tairseach ar líne chun go gcláródh mic léinn do ghráid ríofa san Ardteist a chur ar fáil i mBéarla amháin.

De réir an imscrúdaithe eile, sháraigh Comhairle Cathrach na Gaillimhe Acht na dTeangacha Oifigiúla nuair a cuireadh comharthaí i mBéarla amháin a bhain le Covid-19 in airde ar fud na cathrach.

I dtaca le RTÉ de, deir an Coimisinéir Teanga go ndearnadh gearán i dtús na paindéime Covid-19 nár chosúil go raibh aon soláthar á dhéanamh do scoileanna a mhúineann trí mheán na Gaeilge nuair a rinneadh cinneadh ranganna a chur ar fáil ar RTÉ.

Socraíodh go luath ina dhiaidh sin go ndéanfaí freastal ar na scoileanna a mhúineann trí mheán na Gaeilge trí ranganna a sholáthar ar TG4, socrú a réitigh an cheist, a deir sé.

Ar an iomlán, rinneadh 604 gearán le hOifig an Choimisinéara Teanga anuraidh, sin laghdú 14% ó 2019.

Tháinig 33% de na gearáin ó Bhaile Átha Cliath agus 23% ó cheantair Ghaeltachta.

Fearacht blianta roimhe seo, a deirtear sa tuarascáil bhliantúil, fuarthas comhréiteach ar chuid mhór de na gearáin tríd an gcóras neamhfhoirmiúil réitithe gearán nó trí chomhairle a chur ar ghearánaigh.