Dealraíonn sé go bhfuil lorg an chéad long chabhlaigh as an mBreatain a cuireadh go tóin poill sa Dara Cogadh Domhanda faighte ar ghrinneall na farraige amach ó chósta Dhún na nGall. 

De réir faisnéise atá tugtha faoi ndeara ag an saineolaí longa bháite, David Mearns - íomhánna shonóra a léiríonn íomhá na loinge SS Athenia atá báite 200m faoi thoin ar an Rocal. 

Íomhá shonóra den long a meastar ar an Athenia í


De réir na staire scaoil fomhuireán Gearmánach toirpéad leis an Athenia sna huaireanta an chloig i ndiaidh don Bhreatain cogadh in aghaidh na Gearmáine a ghairm i 1939.

Maraíodh os cionn 100 duine - arbh Meiriceánaigh cuid mhór acu san eachtra.  Shéan an Ghearmáin go raibh aon bhaint acu leis an eachtra ar dtús, ar eagla go meallfaí iad sa chogadh ina n-aghaidh. 

Meastar go ndearna scipéir an fhomhuireáin, Fritz Julius Lemp botún, nuair a cheap sé gur long chabhlaigh a bhí san Athenia seachas long phaisinéirí. Rinne údaráis na Gearmáine iarracht an botún a cheilt ar dtús báire. 

Rinneadh iarracht fiú an mheallán a chur ar Winston Churchill, a bhí ceaptha - an lá sin - an 3ú Meán Fómhair 1939 ina Chéad Tiarna na hAimiléarachta. 

Winston Churchill, Céad-Thiarna na hAimiléarachta na linne sin


Dúirt na Gearmánaigh gur ordaigh Churchill d'fhomhuireán na Breataine an Athenia a chur faoi ionas go gcuirfí brú ar Mheiriceá a ndílseacht a léiriú. Tháinig an fhírinne chun solais áfach tráth ar tionóladh triaileacha Nurenberg. 

Príomh-Aire Neville Chamberlain ag fógairt cogaidh ar an nGearmáin, 3ú Meán Fómhair 1939


Thug Príomh-Aire na Breataine, Chamberlain a óráid cháiliúil cogaidh, "This country is at war with Germany" go gairid i ndiaidh 11 a chlog an mhaidin sin. Bhuail toirpéad ón U-30 an Athenia ag 7:38 an tráthnóna céanna. Thóg sé go dtí a 11 ar maidin lá arna mháireach don long dul faoi - a postaí ba túisce a báthadh. 

Iriseoirí bailithe mórthimpeall duine d'íospartaigh an Athenia a tháinig slán gu Dug na Gaillimhe


Tá na scórtha longa báite faighte ag David Mearns do chomhlachtaí árachais agus do chriúnna teilifíse. Dúirt sé gur tugadh íomhá den long faoi ndeara ar fhaisnéis shonóir de chuid Suirbhé Geolaíoch na hÉireann. Tá sí scoilte chun deiridh, san áit ar bhuail an toirpéad an long ach seachas sin, tá cruth fhónta ar an long - í ag suí glan ar aon dhríodar a deir sé. 

Íospartaigh a tugadh slán ón Athenia a báthadh i bhfarraigí shuaite Rocal ag teacht i dtír i nGaillimh


Don té nach bhfuil i dtaithí ar a leithéid d'fhaisnéis, tá an long deacair le tabhairt faoi ndeara ach faoi dhian-scrúdú, feictear go bhfuil na toisí cothrom le long 160m ar fhad agus toirt 13,500 tonna i meáchan. 

De bharr an achar ama a ghlac sé don long dul go grinneall, bhíothas in ann cuid mhaith de na paisinéirí a tharrtháil - agus a thabhairt i dtír go dug Chathair na Gaillimhe. 

Buachaill a tarrtháladh ón Athenia fillte i bpluid tagtha i dtír go dug na Gaillimhe


Déantar cur síos ar éachtaí tarrthála inar tháinig 6 long eile i gcabhair na loinge - ag tabhairt 1,306 duine slán as an Athenia. Dóibh san a cailleadh, bhí a bhformhór i ndá bhád tarrthála a scriosadh sna farraigí shuaite díreach sular shroich lucht tarrthála iad. 

Ciontaíodh baill shinsireacha de Chabhlach na Gearmáine i gcoireanna cogaíochta ag Triaileacha Nuremberg maidir le heachtra an Athenia mar go raibh aon ionsaí ar long phaisinéirí, gan airm, glan in aghaidh dlíthe idirnáisiúnta.