Acclaimed social history series Scannal returns to Irish screens this Autumn with a riveting series of documentaries looking back at events that changed lives, and how the impact of those events continues to reverberate to this day.

Using archive, journalistic insight and first-hand accounts, we piece together and reflect on the impact the 1985 Air India disaster, the Hillsborough disaster and the Thalidomide scandal have had on survivors and families of victims. The new series opens with the story of the killing of Brian Stack, the only prison officer in the Republic of Ireland to have been murdered during the Troubles, whose case remains unsolved to this day.

Ag croí an scéil seo tá teaghlach atá ag iarraidh freagraí le nach mór daichead bliain: Labhróidh mac Brian, Austin Stack, go neamhbhalbh sa chlár faisnéise faoi iarrachtaí an teaghlaigh chun an té a mharaigh a n-athair a aimsiú agus an dlí a chur air. Ar an 25 Márta, 1983, bhí Brian Stack, oifigeach príosúin sinsearach i bPort Laoise agus fear a raibh suim aige sa dornálaíocht amaitéarach, ag freastal ar na Craobhchomórtais Náisiúnta Dornálaíochta sa Staid Náisiúnta i mBaile Átha Cliath.

Ag thart ar 10.45pm fad is a bhí sé ag imeacht as an Staid agus ag déanamh a bhealaigh chuig a charr, chaith beirt fhear sa mhuineál é agus d’éalaigh siad leo ar ghluaisrothar. Bhain damáiste ollmhór dá inchinn agus fágadh é gan lúth na ngéag.

Brian agus a chlann

Ba é seo an chéad ionsaí riamh le harm ar bhall de na seirbhísí príosúin i stair an stáit. Chuir an IRA agus an INLA amach ráitis ag rá nárbh iadsan a bhí freagrach as an gcaitheamh agus in ainneoin fiosrúcháin, níor gabhadh ná níor cúisíodh aon duine riamh i gcaitheamh Brian Stack. Bhásaigh sé i Meán Fómhair 1984 ag fágáil a mhná agus triúr mac óga ina dhiaidh. Bhí an chosúlacht ar an scéal go raibh an scéal ligthe i ndearmad go dtí an bhliain 2007 nuair a scríobh muintir Stack píosa don leabhar "Unsolved" le hiriseoir fiosrúcháin RTÉ Barry Cummins inar ardaíodh go leor ceisteanna agus inar tarraingíodh aird go poiblí arís ar an gcás.

An bhliain dár gcionn, rinne aonad athbhreithnithe fuarchásanna na nGardaí a bhí ag fiosrú an dúnmharaithe breis is 150 moladh i dtaobh bealaí nua fiosraithe. Fuair an teaghlach amach chomh maith go bhfuarthas méarloirg agus clogad ag suíomh na coire ach go ndeachaigh an fhianaise sin amú ar bhealach éigin. Ní raibh an oiread díocais riamh ar mhuintir Stack ina dhiaidh sin le freagraí a fháil agus ceart a fháil do dhúnmharú Brian Stack.

Sa bhliain 2013, 30 bliain i ndiaidh an dúnmharaithe, rinne mac Brian Stack, Austin, teagmháil le Gerry Adams féachaint le cúnamh a fháil chun an fhírinne a aimsiú. D’éascaigh Adams cruinniú idir muintir Stack agus ceannasaí de chuid an IRA i suíomh rúnda, áit ar thug an ceannasaí ráiteas clóscríofa dóibh inar admhaíodh gurbh iad an IRA a chaith Brian Stack. Ba shaincheist mhór a bhí i ndúnmharú Stack freisin le linn fheachtas toghchánaíochta Shinn Féin in 2016 nuair a dúirt Gerry Adams go raibh ainmneacha daoine a raibh eolas acu faoi dhúnmharú Brian Stack faighte aige ó Austin Stack, ráiteas a shéan Austin Stack amach is amach.

Níos déanaí sa bhliain 2016, i ndiaidh do Adams ráiteas suaithinseach a dhéanamh sa Dáil, bhain Alan Farrell Fhine Gael leas as pribhléid na Dála chun iarraidh ar bheirt Teachtaí Dála de chuid Shinn Féin ráiteas a dhéanamh faoi dhúmharú Brian Stack, gníomh a tharraing go leor cainte. Cé nár cuireadh an dlí ar aon duine riamh, ghabh Coimisinéir an Gharda Síochána Drew Harris a leithscéal le muintir Stack faoi theipeadh na nGardaí i gcás dhúnmharú Brian Stack.

Tá an teaghlach ag iarraidh go ngabhfadh an Stát a leithscéal go foirmiúil leo. Caithfear súil siar sa chlár seo de Scannal ar an scéal tragóideach seo faoi fhear a maraíodh agus é i mbarr a mhaitheasa le linn tréimhse chorraitheach sa ré staire seo agus ar an tionchar atá ag a dhúnmharú fós ar na daoine a d’fhág sé ina dhiaidh. Labhróidh Austin Stack go neamhbhalbh faoin gcaoi a ndeachaigh an teaghlach i ngleic le bás a athair, an tionchar a bhí aige ar a saol agus na deicheanna de bhlianta a bhfuil siad i mbun feachtais ag iarraidh freagraí agus ceart a bhaint amach dó.

Beidh an t-iar-oifigeach príosúin Philip Bray, a bhí ag obair le Brian Stack páirteach sa chlár freisin agus tráchtfaidh sé faoin saol a bhí acu ina n-oifigigh phríosúin i rith na tréimhse sin de na Trioblóidí chomh maith leis na hiriseoirí Harry McGee agus Gormfhlaith Ní Thuairisg.

'Bhí orainne maireachtáil leis na bréaga, muide arbh éigean dúinn maireachtáil leis na tionchair a bhí aige ar an teaghalach seo Cinnte, bheadh sé iontach ag gach duine dá mbeadh muid ábalta coinneáil orainn, ach ní bheifear ábalta é sin a dhéánamh go bhfaighear amach an fhírinne.’

Scannal: The Murder of Brian Stack, Dé Máirt/ Tuesday 20 Meán Fómhair, 7pm, RTÉ One