Tuesday 17th May, 7.00pm ar RTÉ ONE

Watch the first episode of the two-parts here

In October 1987 the whole country was gripped by an event that was played out in the media for over 40 days. The two main protagonists were a former terrorist known as the Border Fox and an unknown dentist. Over the course of those weeks the whole country came to know the name of that unknown dentist, John O’Grady, and the violent gang-leader, Dessie O’Hare, who kept him captive. For the first time in 18 seasons, Scannal, in a two-part special, tells the story of the kidnapping of John O’Grady. It’s a brutal story from a brutal time in the shadow of the Troubles, that involves a high-profile kidnapping, mistakes on the part of both the criminal gang and the Gardaí, shoot outs and high-speed chases across the country, graphic violence and death.

Leanfar ar aghaidh leis an scéal i gCuid a Dó 23 lá i ndiaidh fhuadach John O'Grady. Ó tharla muintir John ag súil le drochscéala shocraigh siad nach raibh an dara rogha acu ach an t-airgead fuascailte £1.5 milliún a íoc. Beidh fianaise phearsanta mar chuid den chlár ó chara an teaghlaigh, an tAthair Brian D’Arcy a thugann siar muid go dtí an lá a fiafraíodh air an t-airgead fuascailte a thabhairt chomh fada leis an mbuíon agus ar an mbreithmheas a tugadh dó ar na hiarmhairtí a bheadh i gceist le bheith ag déileáil le coirpeach ar nós Dessie O’Hare. Cé go ndúirt na Gardaí leis go raibh baol mór ann nach dtiocfadh sé slán, ní raibh aon drogall ar an Athair D’Arcy glacadh le ról an idirghabhálaí. Beidh deartháir cleamhnais John O’Grady, Dave Darragh, páirteach sa chlár freisin, a chuimhníonn ar an gcarr a réiteach don turas. Bhí an bhuíon ag iarraidh aon mhilliún i bpuint agus 500,000 i steirling, i sean-nótaí £5 agus £10.

"What do you mean there was nothing under the statues? I just sent word to my men to chop off two of his fingers." – Dessie O'Hare

Fad a bhí an tAthair D’Arcy ag déanamh a bhealaigh go dtí Óstán an Silver Springs i gCorcaigh leis an airgead fuascailte, bhí siopa bearbóra Wright ar Shráid Gheata na Páirce i mBaile Átha Cliath sroichte ag an mBleachtaire Spring agus ag an mBleachtaire O’Connor leis an bpas chuig ionad fóillíochta a fuarthas ag ceann de háiteanna ina raibh an bhuíon i bhfolach roimhe sin a fhiosrú. Nuair a shiúil siad isteach sa siopa bearbóra an mhaidin sin agus nuair a chuir siad iad féin in aithne d’úinéir na háite, Gerry Wright, thug an Bleachtaire O’Connor faoi deara ar an bpointe go raibh Wright faiteach. D’fhiafraigh siad de an raibh aon duine ag fanacht ag a áit chónaithe. Shéan sé go raibh, ach d’iarr siad air iad a thabhairt go dtí a theach ar an gCabrach le go bhfeicfeadh siad féin nach raibh.

Dessie O' Hare

Nuair a shroich siad an teach ar an gCabrach fuair siad roinnt fir ann. Bhí amhras ar an mBleachtaire O’Connor faoin méid a bhí ar bun ach choinnigh sé an cloigeann agus d’éirigh leis glaoch a chur óna charr garda le haghaidh tacaíochta. Thuig an triúr fear sa teach – Hogan, Toal agus McNeill – go raibh uair na cinniúna tagtha agus tharraing siad O’Grady amach as an áit a raibh sé curtha i bhfolach acu faoin staighre agus rinne iarracht an carr garda a fhuadach agus iad ar a ndícheall éalú.

Caitheadh an Garda O’Connor 3 babhta agus thit sé go talamh. Tháinig tacaíocht armtha díreach ag an bpointe sin agus thosaigh tréanbhabhta lámhaigh, bhí muintir na háite ag teacht amach as a gcuid tithe le go bhfeicfeadh siad an méid a bhí ag tarlú. I measc an anoird ar fad d’éirigh le O’Grady rith síos an bóthar agus dul i bhfolach i ngairdín in aice láimhe. D’éirigh leis na fuadaitheoirí éalú i ndiaidh iarracht a dhéanamh cúpla feithicil a thabhairt leo. Gabhadh Gerry Wright agus tugadh O’Grady agus O’Connor go dtí an t-ospidéal. Bhí deireadh leis an bhfuadach ach bhí na Gardaí anois sa tóir ar na bhfuadaitheoirí.

Bhí díocas ceart ar na meáin anois. Bhí eagla an domhain ar ghnáthshaoránaigh na tíre de bharr go raibh na fir armtha agus contúirteacha seo amuigh ina measc, gan trácht ar a gceannaire contúirteach, Dessie O’Hare, nach raibh sa teach ar an gCabrach an lá sin. D’imigh Hogan, Toal agus McNeill óna chéile agus chuaigh i bhfolach. D’fhuadaigh Hogan agus Toal sraith carranna sula ndeachaigh siad isteach i dteach i gCluain Dolcáin le hiallach a chur ar an mbeirt bhan a bhí sa teach iad a thabhairt go Luimneach ina gcarr. As sin chuaigh siad go Tiobraid Árann i dtacsaí ach gabhadh iad ag seicphointe agus tugadh chuig Stáisiún Gardaí Thiobraid Árann iad – ach nár éirigh leo éalú arís. D’imigh siad óna chéile ach gabhadh an bheirt arís sna cúpla lá ina dhiaidh sin. Ar an 11 Samhain 1987 thángthas ar McNeill i dteach i mBaile Formaid.

Ní raibh fanta ar a theitheadh anois ach The Border Fox é féin, Dessie O’Hare. Leanadh leis an tóraíocht sna seachtainí ina dhiaidh sin agus bhí an rialtas ag tairiscint luaíocht 100k as aon eolas a thabharfaí do na Gardaí ar an áit a bhféadfadh O’Hare a bheith. Faoi dheireadh, ar maidin an 27 Samhain, fuair na Gardaí leid go mbeadh O’Hare ag dul ó Achadh Úr go Áth na nUrlainn in BMW uaine.

Garry Mac Donncha agus Dave Darragh

Socraíodh suas bloic bhóthair agus stopadh an carr ag seicphointe ag ar ceistíodh O’Hare agus a phaisinéir Martin Bryan. Tharraing Bryan amach gunna agus bhí sé ar tí urchair a scaoileadh leis na Gardaí nuair a thiomáin O’Hare leis ar luas lasrach – níor thuig sé, áfach, go raibh bloc bóthair níos mó fós amach roimhe áit a raibh pearsanra armtha ón arm agus Gardaí armtha ag fanacht leis. Tharla tréanbhabhta lámhaigh agus nuair a stopadh carr O’Hare faoi dheireadh, bhí sé soiléir go raibh a phaisinéir, Bryan, marbh cheana féin. Caitheadh O’Hare 8 n-uaire ach gabhadh mar sin féin é agus tugadh chuig an ospidéal é – lig an tír ar fad osna le teann faoisimh.

Cuireadh O’Hare, McNeill, Hogan, Toal agus Wright ar a dtriail Dé Máirt an 12 Aibreán 1988 sa Phríomh-Chúirt Choiriúil agus súil gur 6 seachtaine a mhairfeadh an triail. Phléadáil an cúigear fear ciontach, áfach, agus ní raibh gá don stát déileáil leis an gcostas a bheadh i gceist le triail fhada. Gearradh pianbhreith ar an mbuíon Dé Céadaoin an 13 Aibreán. Gearradh 40 bliain ar Eddie Hogan, gearradh 20 bliain ar Fergal Toal (ar gearradh príosúnacht saoil air roimhe sin i ndúnmharú), gearradh 15 bliain ar Tony McNeill agus gearradh 7 mbliana ar Gerry Wright. Thug Dessie O’Hare, The Border Fox, óráid 10 nóiméad os comhair na cúirte sular gearradh 40 bliain air.

Scaoileadh Dessie O’Hare saor sa bhliain 2006 faoi théarmaí Chomhaontú Aoine an Chéasta, i ndiaidh dó dul isteach san INLA arís sa phríosún. Mhaígh O’Hare nuair a scaoileadh é go raibh cúl tugtha aige leis an bhforéigean ach tá sé ag caitheamh 7 mbliana sa príosún arís i láthair na huaire.

Garry Mac Donncha agus Fr. Brian D'arcy

I nDeireadh Fómhair 2015, d'imigh an Dr Austin Darragh, an té a raibh sé beartaithe ag an mbuíon a fhuadach, ar shlí na fírinne agus é 88 bliain d’aois. Ar an 20 Meán Fómhair 2016 fuair a mhac cleamhnais, John O’Grady, bás agus é 67 bliain d’aois i ndiaidh dó dhá bhliain a chaitheamh ag troid in éadan na hailse. Níor labhair sé riamh lena gharghaolta ná lena theaghlach sínte faoin uafás a d’fhulaing sé. Ach tháinig sé féin, an tAthair D’Arcy agus an Bleachtaire Martin O’Connor le chéile 25 bliain cothrom an lae ar tarrtháladh é agus roinn siad sonraí faoin bhfuadach lena chéile den chéad uair riamh.

Cuirfear sonraí na heachtra neamhghnáiche sin, eachtra dá leithéid nár tharla riamh cheana i stair na hÉireann, i dtoll a chéile sa chlár speisialta dhá chuid seo de Scannal. Déanfar sin le hathchruthú, ábhar cartlainne, agallaimh agus fianaise phearsanta ó bheirt de phríomhphearsa an scéil a mhaireann fós.

Scannal, Dé Máirt ar a 7pm, ar RTÉ ONE

Féach siar ar an gcéad chlár anseo