Beidh cuimhne ag roinnt agaibh ar an amhrán Everybody's Free (To Wear Sunscreen) le Baz Luhrmann. Tháinig sé amach sa bhliain 1999 agus bhain sé barr na gcairteacha amach agus mé ar an tairseach úd idir an bhunscoil agus an mheánscoil. Bhí sé éagsúil go maith le haon amhrán eile a bhí le clos ag an am agus thaitin sé liom. Caint a bhí ann seachas amhránaíocht agus chuir mé suim i gcomhairle Mary Schmich a bhí á aithris thar cheol Rozalla.

Blianta ina dhiaidh sin thug mé féin agus cara liom ón ollscoil, Cormac Breathnach, faoi leagan Gaeilge a scríobh. Bhí muid inár gcónaí i gCluain Sceach i dteach brocach mac léinn ag an am. Teach ina mbíodh cuairteoirí beaga clúmhacha againn istoíche. In ainneoin ár dtimpeallachta bhímis ag scríobh agus ag cruthú rudaí go minic.

Bhí sé i gceist againn Caithigí Uachtar Gréine a thaifeadadh ag pointe éigin ach mar a tharlaíonn le go leor rudaí sa saol, chuireamar ar an méar fhada é. Ansin ligeamar an mhéar fhada sin i ndíchuimhne. Go dtí gur bhuail an víreas linn agus nach raibh aon cheo le déanamh. Mar sin, bheartaigh mé filleadh ar an dréacht úd, togra dianghlasála a dhéanamh as agus an rud a thaifeadadh. Chabhraigh Emma Ní Chearúil leis an taifeadadh agus leis an gceol. 

Nuair a thugamar faoin aistriúchán thuigeamar go raibh roinnt leaganacha i dteangacha eile, leaganacha grinn ina measc. Seans gur chirte 'leagan' nó ‘logánú’ a thabhairt ar an aistriúchán atá déanta againn. Na tagairtí cultúrtha sin a bhaineann le Meiriceá sa bhunamhrán, d’athraíomar iad le go mbeidís ag teacht le cultúr na hÉireann. Mar sin Gaillimh agus Baile Átha Cliath a luaitear in áit California agus Nua-Eabhrac an bhunamhráin. 

Ceann de na dúshláin is mó a bhí ann ná cé acu an mbeadh na briathra sa chéad nó sa tríú pearsa (‘bí’ nó ‘bígí’?). Seans go mbeidh iontas ar roinnt daoine faoin gcur chuige ach má fhéachtar go mion ar an mbunamhrán bítear siar is aniar maidir leis an duine/na daoine atá á (g)comhairliú. Is gá an uimhir uatha agus iolra araon a bheith ann dá bhrí sin. ‘Uaireanta is ag ceann an ráis a bheidh tú, uaireanta eile ar gcúl. Is fada an rás é agus ar deireadh níl ann ach tú féin.’ Is deacair a leithéid a chur san iolra. Mar sin bhaineamar úsáid as an iolra i dtosach, agus an chomhairle dírithe ar dhuine aonair níos déanaí sa phíosa. Conas mar a d’aistreodh sibh féin ‘worrying is as effective as trying to solve an algebra equation by chewing bubblegum’? Seans gur leor leagan de nath dúchais amhail ‘iarracht a dhéanamh teacht ar fhoraois i bhfodhomhan’ nó ‘iarracht ar thaoscadh na farraige’. Mar sin féin nach bealach le múnlaí úra a thabhairt isteach i dteangacha an t-aistriúchán?

Agus an píosa taifeadta shíl mé go mbeadh sé go deas físeán a chur leis. Bhaineamar úsáid as radharcanna éagsúla ó shaol na Gaeilge. Cuireadh a lán ócáidí ar ceal le roinnt míonna anuas, mar sin, seans go gcuirfidh an físeán uisce le fiacla daoine agus iad ag cuimhneamh siar agus chun tosaigh ar shaol a bhfuil ócáidí ceadaithe ann. Tá ábhar físe ónár 5km measctha le roinnt eochairfhocal atá le clos san amhrán. Tar éis na hoibre sin caithfidh mé a rá go bhfuil meas as an nua agam ar fhíseagarthóirí!

Súil againn go mbainfidh sibh sult nó tairbhe éigin as (ach ná glacaigí leis an gcomhairle ar fad!)