Siúlach Scéalach

15:00 - 16:00 Dé Luain / Mon

Siúlach Scéalach Dé Luain 23 Márta 2015

Éist anois

Siúlach Scéalach

Seoda Gaeilge ó Chartlann Fuaime RTÉ ó 1947 i leith idir sheanchas, stair áitiúil, chúrsaí reatha agus ghné chláracha le béim ar leith ar na Gaeltachtaí.
Éist anois

SIúlach Scéalach 23ú Márta 2015

1. Dónall Ó Cadhla agus Pádraig Tyers sa Rinn 1961. Caitlín Nic Giolla Bhríde ó Ghaoth Dobhair ag caint ar an tsagairt 'Ac Pháidín agus Cogadh na Talamh agus Conradh na Talún fá lán tseoil ag deireadh an naoú aoise déag. Caitlín Nic Giolla Bhríde agus an tAthair Cathal Ó Fearraí ansin sa bhliain 1973 agus bhí mé ag léamh i nótaí Ph Uí Ch gur húsáideadh daoine cosúil leis an tAthair Ó Fearraí i bhfad níos mó le míreanna a sholáthair do chláracha Gaeilge ar RÉ nuair a thosaigh RnaG ar mhaithe le hairgead a spáráil. Bhuel luaigh Caitlín an cigire Máirtín ansin agus tá an scéal fá mharú An Mháirtíniugh agus é ag iarraidh an sagart 'Ac Pháidín a ghabháil i ndéidh aifrinn i nDOirí Beaga sa stair agus seanchas i nGaoth Dobhair go fóill agus seo seoid bheag duit ...amhrán fán mharú féin agus dearcadh na ndaoine ina leith ceolta ag Frank Lunny i mBéarla agus b'é Seán Ó Baoill agus Peter Kennedy de chuid an BBC a thaifead agus seo leagan giorraithe den amhrán as siocair é bheith i mBéarla agus ní chuireann sé aon fhiacail ann. Frank Lunny ansin. Bhuel anois marú eile a bhaineann le cúrsaí polaitiúla na tíre seo. Ar an 10ú de mhí an Mhárta 1971 maraíodh triúr saighdiúr de chuid Airm na Breataine i mBéal Feirste. Is cosúil gur mealladh amach as teach tabhairne iad agus maraíodh iad cé nach raibh siad ar dhualgas. Ag an am phléigh cláracha cúrsaí reatha i nGaeilge ar Radio Éireann ábhar mar seo cé go m'fhéidir nach raibh daoine áirthid go hiomlán sásta leis agus seo mar an diospóireacht idir Liam MacReachtainn ó Cho an Dúin a chaith seal i bpríosún ó thuaidh agus a d'fhoghlaim Gaeilge ann agus Séamus Ó Néill scríbhneoir agus iriseoir ó Cho an Dúin fosta agus Diarmuid Ó Muirithe mar chathaoirleach anseo lá i ndéidh don eachtra a tharlú. Cúrsaí suaite ó thauidh ansin ón bhliain 1971. Agus le deireadh a chuir le cúrsaí inniu Séan Ó Conghaola a bhfuil aithne mhaith againn air ón tsraith seo agus eile ó Chois Fharraige ag caint le Proinsias Ó Conluain sa bhliain 1969 fá Rasaí na Gaillimhe, rásaí curach agus eile.

         

Sa tsraith seo á cur i láthair ag Ian Lee beidh seoda seanchais agus scéalaíochta a thaifead Radió Éireann le cluinstin. I 1947 fuair Radió Éireann Aonad Taistil Taifeadta den chéad uair agus thug siad cuairt ar gach aon cheantar Gaeltachta sa tír le saoithiúlacht na Gaeilge a thaifeadadh agus a chuir ar fáil don phobal.
 

Chomh maith leis na príomh-Ghaeltachtaí, déanadh taifid i mbreac-Ghaeltachtaí agus in áiteacha nach bhfuil ina nGaeltachtaí a thuilleadh, agus beidh na taifid sin mar chuid den tsraith fosta. Ar na daoine a thaifead ábhar do Radio Éireann sna blianta tosaigh sin bhí Proinsias Ó Conluain, Ciarán MacMathúna, Séamus Ennis agus Seán MacRéamoinn.

The Mobile Recording Unit was introduced by Radió Éireann in 1947. In this series presented by Ian Lee we'll hear gems from the archives recorded by the unit. Séamus Ennis and Seán MacRéamoinn were the first two outside broadcasting officers appointed, and Proinsias Ó Conluain and Ciarán MacMathúna became broadcasting officers at a later date.
 

The idea of the outside broadcasting unit was primarily to record speech and music in Irish-speaking areas, some of which are no longer Gaeltachtaí.

Picture credits. 1 Séamus Ennis. 2. Jimmy Mahon in 2RN Little Denmark Street Studio in 1926. 3. Mobile Recording Unit on way to Arranmore Island Donegal in 1953 with Jimmy Mahon, Seán Ó hEochaidh and an islander.

Ábhar a casadh ar an gClár

  • Teideal: Planxty Davis
    Cumadóir: Trad. Arr Nic Jones
    Ceoltóir(í): Nic Jones
    Ceoltóir(í): Nic Jones
    Albaim: Penguin Eggs, Topic, TSCD 411
    Faid: 1:00

Siúlach Scéalach

Clár is deireanaí

Láithriú agus Léiriú / Presented + Produced: Ian Lee

Sceideal Féach sceideal